URL
URL — Uniform Resource LocatorURL نشانی یکتای یک منبع روی وب است — همان چیزی که در نوار نشانی مرورگر میبینید. هر URL دقیقاً میگوید با چه پروتکلی، به کدام سرور، و برای گرفتن کدام فایل باید مراجعه شود.
اجزای یک نشانی
یک نشانی کامل را میتوان به بخشهای مشخصی تجزیه کرد. نمونه:
https://estelahat.com/ai/term/?q=test#part2
| بخش | نمونه | نقش |
|---|---|---|
| پروتکل | https:// | با چه قواعدی ارتباط برقرار شود |
| دامنه | estelahat.com | کدام سرور |
| مسیر | /ai/term/ | کدام منبع روی آن سرور |
| پرسوجو | ?q=test | پارامترهای اضافه، مثل عبارت جستوجو |
| لنگر | #part2 | پرش به بخشی از همان صفحه |
نکتهٔ مهم دربارهٔ لنگر: بخش پس از علامت # هرگز به سرور ارسال نمیشود. فقط مرورگر از آن استفاده میکند تا صفحه را به موقعیت مشخصی اسکرول کند.
تشخیص نشانی جعلی
بیشتر حملات فیشینگ روی این حساب میکنند که کاربر نشانی را با دقت نمیخواند. قاعدهٔ طلایی این است:
دامنهٔ واقعی، بخشی است که بلافاصله پیش از اولین اسلش تنها قرار دارد. از آنجا به عقب دو بخش بخوانید. هر چیزی که پس از اولین اسلش بیاید، در کنترل صاحب همان دامنه است و میتواند هر چیزی باشد.
چند نمونهٔ فریبنده:
- bank.example.com ← دامنهٔ واقعی example.com است، نه بانک.
- example.com/bank.ir/login ← همهچیز پس از اسلش، فقط مسیر است.
- exarnple.com ← حرفهای rn در کنار هم شبیه m دیده میشوند.
- استفاده از حروف شبیه از الفبای دیگر که ظاهری یکسان اما نویسهٔ متفاوتی دارند.
پیش از کلیک روی لینک در ایمیل یا پیام، نشانی مقصد را ببینید. اگر تردید دارید، بهجای کلیک، نشانی سایت را مستقیماً خودتان تایپ کنید.
نشانی خوب از نظر سئو و کاربر
ساختار نشانی هم بر تجربهٔ کاربر اثر میگذارد و هم سیگنالی برای موتور جستوجوست:
- خوانا باشد. نشانیای که معنایش پیداست، بهتر از رشتهای از اعداد و کدهای بیمعنی است.
- کوتاه بماند. مسیرهای بسیار عمیق و طولانی، هم برای کاربر و هم برای اشتراکگذاری دشوارند.
- از خط تیره استفاده کنید نه زیرخط یا فاصله، برای جداکردن واژهها.
- ساختار سلسلهمراتبی داشته باشد. مسیر باید جایگاه صفحه در سایت را نشان دهد.
- ثابت بماند. تغییر نشانی یعنی از دست دادن لینکهای موجود، مگر آنکه هدایت درست تنظیم شود.
دربارهٔ نشانیهای فارسی: استفاده از حروف فارسی در مسیر مجاز و رایج است. مرورگر آنها را خوانا نمایش میدهد اما در پشت صحنه به شکل رمزگذاریشده منتقل میکند — به همین دلیل وقتی چنین نشانیای را کپی میکنید، ممکن است رشتهای طولانی از درصد و حرف ببینید.
URL و URI
گاهی اصطلاح URI را هم میبینید. تفاوت بهطور خلاصه:
- URI شناسهٔ یک منبع است — هر رشتهای که منبعی را مشخص کند.
- URL نوعی URI است که علاوه بر شناسایی، محل منبع و روش دسترسی به آن را هم میگوید.
در عمل و در گفتوگوی روزمره، تقریباً همیشه منظور از هر دو یک چیز است و تمایزشان بیشتر در متون فنی اهمیت دارد.
پرسشهای متداول دربارهٔ URL
تفاوت URL با دامنه چیست؟
دامنه فقط نام سایت است؛ نشانی کامل شامل دامنه بهعلاوهٔ پروتکل، مسیر و پارامترهاست. به بیان دیگر دامنه نام ساختمان است و نشانی کامل، نشانی دقیق یک واحد در آن ساختمان.
کوتاهکنندههای لینک امن هستند؟
مقصد واقعی را پنهان میکنند و به همین دلیل ابزار محبوبی برای فیشینگاند. اگر لینک کوتاهشدهای از منبع ناشناس دریافت کردید، پیش از کلیک با ابزارهای پیشنمایش، مقصد نهایی را بررسی کنید.
چرا بعضی نشانیها اسلش پایانی دارند و بعضی نه؟
از نظر فنی این دو میتوانند دو نشانی متفاوت باشند. برای پرهیز از محتوای تکراری، سایتها معمولاً یکی را انتخاب میکنند و دیگری را به آن هدایت میکنند. مهم، یکدست بودن در کل سایت است.
اصطلاحات همخانوادهٔ اینترنت و وب
مشاهدهٔ همه ←- اینترنتاینترنت شبکهای جهانی از شبکههای کوچکتر است که با قواعد ارتباطی مشترک به هم وصل شدهاند. نکتهای که اغلب اشتباه گرفته میشود: اینترنت زیرساخت است و وب فقط یکی از سرویسهایی است که روی آن اجرا میشود.
- وبوب یا شبکهٔ جهانی، سامانهای از اسناد بههمپیوسته است که روی اینترنت اجرا میشود. ایدهٔ بنیادیاش ابرپیوند است: امکان پریدن از هر سند به سند دیگر با یک کلیک، بدون اینکه مهم باشد آن سند روی کدام سرور در کدام کشور است.
- وبسایتوبسایت مجموعهای از صفحات بههمپیوسته است که زیر یک دامنه منتشر میشوند و معمولاً هدف و مالک مشترکی دارند. هر سایت روی سروری میزبانی میشود و از طریق مرورگر با نشانیاش در دسترس است.
- مرورگر وبمرورگر وب نرمافزاری است که فایلهای یک صفحهٔ وب را دریافت میکند، تفسیر میکند و آن را به تصویری که میبینید تبدیل میکند. مرورگر امروز فقط نمایشگر سند نیست؛ عملاً یک سیستمعامل کوچک است که برنامههای کامل را اجرا میکند.
- موتور جستوجوموتور جستوجو سامانهای است که صفحات وب را جمعآوری و فهرستبندی میکند و سپس در پاسخ به عبارت کاربر، مرتبطترین آنها را مرتبشده نمایش میدهد. برخلاف تصور، هنگام جستوجو کل وب گشته نمیشود؛ فقط فهرست از پیش ساختهشدهٔ آن جستوجو میشود.
- دامنه اینترنتیدامنهٔ اینترنتی نام خوانایی است که جای نشانی عددی سرور را میگیرد. بهجای حفظکردن رشتهای از اعداد، نامی مثل estelahat.com را تایپ میکنید و DNS آن را به نشانی واقعی ترجمه میکند.
برای درک کاملتر، اینها را هم بخوانید
- دامنه اینترنتیدامنهٔ اینترنتی نام خوانایی است که جای نشانی عددی سرور را میگیرد. بهجای حفظکردن رشتهای از اعداد، نامی مثل estelahat.com را تایپ میکنید و DNS آن را به نشانی واقعی ترجمه میکند.
- وبوب یا شبکهٔ جهانی، سامانهای از اسناد بههمپیوسته است که روی اینترنت اجرا میشود. ایدهٔ بنیادیاش ابرپیوند است: امکان پریدن از هر سند به سند دیگر با یک کلیک، بدون اینکه مهم باشد آن سند روی کدام سرور در کدام کشور است.
- پروتکل HTTPHTTP پروتکلی است که قواعد گفتوگوی مرورگر با سرور وب را تعیین میکند: مرورگر درخواست میفرستد، سرور پاسخ میدهد. تقریباً هر صفحهای که باز میکنید، حاصل دهها درخواست و پاسخ بر پایهٔ همین پروتکل است.