مرورگر وب
Web Browserمرورگر وب نرمافزاری است که فایلهای یک صفحهٔ وب را دریافت میکند، تفسیر میکند و آن را به تصویری که میبینید تبدیل میکند. مرورگر امروز فقط نمایشگر سند نیست؛ عملاً یک سیستمعامل کوچک است که برنامههای کامل را اجرا میکند.
مرورگر با یک صفحه چه میکند؟
وقتی نشانیای را باز میکنید، مرورگر مجموعهای از مراحل را در کسری از ثانیه طی میکند:
- یافتن سرور. نام دامنه را از طریق DNS به نشانی عددی تبدیل میکند.
- برقراری اتصال امن. با HTTPS ارتباط رمزنگاریشده برقرار و گواهی سایت بررسی میشود.
- دریافت فایلها. ابتدا سند اصلی و سپس منابع مرتبط: شیوهنامهها، تصاویر، قلمها و اسکریپتها.
- تجزیه و ساخت درخت سند. ساختار صفحه به یک مدل درختی تبدیل میشود.
- محاسبهٔ چیدمان. مرورگر تعیین میکند هر عنصر دقیقاً کجا و با چه اندازهای قرار بگیرد.
- ترسیم. نتیجه روی صفحه کشیده میشود.
هرچه منابع بیشتری لازم باشد و هرچه اسکریپتهای بیشتری اجرا شود، این زنجیره طولانیتر میشود. سایتهایی که فقط HTML و یک شیوهنامه دارند، تقریباً بلافاصله نمایش داده میشوند — همین دلیل سرعت بالای سایتهای استاتیک است.
موتور مرورگر
قلب هر مرورگر، موتور رندر آن است — بخشی که تصمیم میگیرد کد چطور به تصویر تبدیل شود. تعداد این موتورها بسیار کمتر از تعداد مرورگرهاست، چون بسیاری از مرورگرها روی موتور مشترکی ساخته شدهاند.
این تمرکز، دو پیامد متضاد دارد:
- مزیت: سازگاری بیشتر. توسعهدهنده لازم نیست سایت را برای ده رفتار متفاوت آزمایش کند.
- نگرانی: کاهش تنوع. وقتی تعداد کمی موتور بر وب مسلط باشند، عملاً همانها تعیین میکنند استاندارد وب چه باشد.
نکتهٔ عملی برای توسعهدهندگان: همیشه سایت را روی بیش از یک موتور بیازمایید، چون تفاوتهای ظریف در پیادهسازی میتواند چیدمان را جابهجا کند.
حالت ناشناس چه کاری میکند و چه کاری نمیکند؟
این یکی از پرسوءبرداشتترین قابلیتهای مرورگر است.
آنچه انجام میدهد: پس از بستن پنجره، تاریخچهٔ گردش، کوکیها و اطلاعات فرمهای آن نشست را روی دستگاه شما پاک میکند.
آنچه انجام نمیدهد:
- شما را از دید سایتهایی که بازدید میکنید پنهان نمیکند.
- فعالیت شما را از ارائهدهندهٔ اینترنت یا مدیر شبکهٔ محل کار پنهان نمیکند.
- نشانی IP شما را تغییر نمیدهد.
- در برابر بدافزار یا سایتهای فیشینگ محافظتی ندارد.
- اگر در سایتی وارد حساب کاربری شوید، آن سایت دقیقاً میداند شما کی هستید.
حالت ناشناس شما را از همخانهایتان پنهان میکند، نه از اینترنت. برای ناشناسی واقعی به ابزارهای متفاوتی نیاز است و حتی آنها هم تضمین مطلق نمیدهند.
نکات امنیت و حریم خصوصی
- مرورگر را بهروز نگه دارید. بیشتر بهروزرسانیها وصلهٔ آسیبپذیریهای امنیتیاند؛ این مهمترین کاری است که میتوانید بکنید.
- پیش از ورود اطلاعات حساس، نشانی را بخوانید. قفل HTTPS فقط یعنی ارتباط رمزنگاری شده — نه اینکه سایت معتبر است. سایتهای فیشینگ هم قفل دارند.
- در نصب افزونه محتاط باشید. افزونهها معمولاً به همهٔ محتوای صفحاتی که باز میکنید دسترسی دارند. فقط از منابع رسمی و در حد نیاز نصب کنید.
- انگشتنگاری مرورگر را بشناسید. ترکیب تنظیمات دستگاه شما — قلمهای نصبشده، اندازهٔ صفحه، افزونهها — میتواند شناسهای تقریباً یکتا بسازد که حتی بدون کوکی هم شما را ردیابی میکند.
- مدیریت رمز مرورگر جایگزین مدیر رمز اختصاصی نیست، هرچند از استفادهٔ مکرر یک رمز در همهجا بسیار بهتر است.
پرسشهای متداول دربارهٔ مرورگر وب
کدام مرورگر بهتر است؟
پاسخ واحدی ندارد و به اولویت شما بستگی دارد: سرعت، مصرف حافظه، امکانات حریم خصوصی، یا هماهنگی با سایر دستگاههایتان. همهٔ مرورگرهای اصلی امروز استانداردهای وب را بهخوبی پشتیبانی میکنند؛ تفاوت بیشتر در سیاستهای حریم خصوصی و تجربهٔ کاربری است.
چرا مرورگر اینقدر حافظه مصرف میکند؟
مرورگرهای امروزی هر زبانه را در فرایند جداگانهای اجرا میکنند تا اگر یکی خراب شد، بقیه سالم بمانند و صفحات نتوانند به دادههای هم دسترسی پیدا کنند. این جداسازی برای امنیت و پایداری ضروری است اما حافظهٔ بیشتری میخواهد.
پاککردن کش چه فایدهای دارد؟
مرورگر نسخهای از فایلها را ذخیره میکند تا دفعهٔ بعد سریعتر بارگذاری شود. گاهی این نسخهٔ ذخیرهشده قدیمی میماند و باعث میشود تغییرات تازهٔ سایت را نبینید. پاککردن کش، مرورگر را وادار میکند همهچیز را دوباره دریافت کند.
اصطلاحات همخانوادهٔ اینترنت و وب
مشاهدهٔ همه ←- اینترنتاینترنت شبکهای جهانی از شبکههای کوچکتر است که با قواعد ارتباطی مشترک به هم وصل شدهاند. نکتهای که اغلب اشتباه گرفته میشود: اینترنت زیرساخت است و وب فقط یکی از سرویسهایی است که روی آن اجرا میشود.
- وبوب یا شبکهٔ جهانی، سامانهای از اسناد بههمپیوسته است که روی اینترنت اجرا میشود. ایدهٔ بنیادیاش ابرپیوند است: امکان پریدن از هر سند به سند دیگر با یک کلیک، بدون اینکه مهم باشد آن سند روی کدام سرور در کدام کشور است.
- وبسایتوبسایت مجموعهای از صفحات بههمپیوسته است که زیر یک دامنه منتشر میشوند و معمولاً هدف و مالک مشترکی دارند. هر سایت روی سروری میزبانی میشود و از طریق مرورگر با نشانیاش در دسترس است.
- موتور جستوجوموتور جستوجو سامانهای است که صفحات وب را جمعآوری و فهرستبندی میکند و سپس در پاسخ به عبارت کاربر، مرتبطترین آنها را مرتبشده نمایش میدهد. برخلاف تصور، هنگام جستوجو کل وب گشته نمیشود؛ فقط فهرست از پیش ساختهشدهٔ آن جستوجو میشود.
- URLURL نشانی یکتای یک منبع روی وب است — همان چیزی که در نوار نشانی مرورگر میبینید. هر URL دقیقاً میگوید با چه پروتکلی، به کدام سرور، و برای گرفتن کدام فایل باید مراجعه شود.
- دامنه اینترنتیدامنهٔ اینترنتی نام خوانایی است که جای نشانی عددی سرور را میگیرد. بهجای حفظکردن رشتهای از اعداد، نامی مثل estelahat.com را تایپ میکنید و DNS آن را به نشانی واقعی ترجمه میکند.
برای درک کاملتر، اینها را هم بخوانید
- وبوب یا شبکهٔ جهانی، سامانهای از اسناد بههمپیوسته است که روی اینترنت اجرا میشود. ایدهٔ بنیادیاش ابرپیوند است: امکان پریدن از هر سند به سند دیگر با یک کلیک، بدون اینکه مهم باشد آن سند روی کدام سرور در کدام کشور است.
- موتور جستوجوموتور جستوجو سامانهای است که صفحات وب را جمعآوری و فهرستبندی میکند و سپس در پاسخ به عبارت کاربر، مرتبطترین آنها را مرتبشده نمایش میدهد. برخلاف تصور، هنگام جستوجو کل وب گشته نمیشود؛ فقط فهرست از پیش ساختهشدهٔ آن جستوجو میشود.
- پروتکل HTTPSHTTPS نسخهٔ امن HTTP است که ارتباط میان مرورگر و سرور را رمزنگاری میکند. همان قفل کوچکی که کنار نشانی سایت میبینید. امروز استاندارد پیشفرض وب است و مرورگرها سایتهای بدون آن را ناامن علامت میزنند.