DNS
DNS — Domain Name SystemDNS سامانهای است که نامهای خوانای وب را به نشانیهای عددی سرورها ترجمه میکند. بدون آن، برای باز کردن هر سایتی باید رشتهای از اعداد را حفظ میکردید. به همین دلیل گاهی آن را «دفترچه تلفن اینترنت» مینامند.
مسیر یک پرسوجو
وقتی نام سایتی را وارد میکنید، این زنجیره طی میشود — معمولاً در چند صدم ثانیه:
- حافظهٔ محلی. مرورگر و سیستمعامل اول بررسی میکنند که آیا پاسخ را اخیراً ذخیره کردهاند.
- سرور بازگشتی. اگر نه، پرسش به سروری فرستاده میشود که معمولاً متعلق به ارائهدهندهٔ اینترنت شماست. این سرور مسئول است پاسخ را پیدا کند.
- سرور ریشه. اگر پاسخ را نداشته باشد، از سرورهای ریشه میپرسد کدام سرور مسئول پسوند موردنظر است.
- سرور دامنهٔ سطح بالا. این سرور میگوید سرور معتبر آن دامنهٔ خاص کدام است.
- سرور معتبر. پاسخ نهایی — نشانی عددی سرور — را میدهد.
- ذخیرهسازی. پاسخ در مسیر بازگشت در چند نقطه ذخیره میشود تا دفعات بعد سریعتر باشد.
چون مرحلهٔ سوم تا پنجم فقط بار اول اتفاق میافتد. پس از آن، پاسخ در حافظهٔ موقت نگهداری میشود. همین ذخیرهسازی، هم دلیل سرعت است و هم دلیل اینکه تغییرات DNS فوری اعمال نمیشوند.
انواع رکورد
در تنظیمات دامنه با انواع رکورد روبهرو میشوید. مهمترینها:
| رکورد | کارش چیست |
|---|---|
| A | دامنه را به نشانی عددی نسخهٔ چهار وصل میکند |
| AAAA | همان کار برای نشانیهای نسخهٔ شش |
| CNAME | یک نام را به نام دیگری ارجاع میدهد |
| MX | تعیین میکند ایمیلهای این دامنه به کدام سرور بروند |
| TXT | متن دلخواه؛ برای تأیید مالکیت و تنظیمات امنیتی ایمیل |
| NS | مشخص میکند کدام سرورها مرجع این دامنهاند |
نکتهٔ کاربردی: رکوردهای MX و رکوردهای وب کاملاً مستقلاند. میتوانید سایت را روی یک سرویس و ایمیل را روی سرویس دیگری داشته باشید — و این کار کاملاً رایج است.
TTL و انتشار تغییرات
هر رکورد یک مقدار TTL دارد: مدتی که سایر سرورها اجازه دارند پاسخ را در حافظه نگه دارند، معمولاً بر حسب ثانیه.
این عدد توضیح میدهد چرا وقتی تنظیمات دامنه را عوض میکنید، تغییر فوراً برای همه اعمال نمیشود. برخی کاربران نسخهٔ تازه را میبینند و برخی هنوز نسخهٔ قدیمی را — چون سرور آنها هنوز پاسخ قبلی را در حافظه دارد.
اگر قصد دارید سایت را به سرور تازهای منتقل کنید، چند روز پیش از مهاجرت مقدار TTL را به عدد کوچکی کاهش دهید. اینطور هنگام جابهجایی، تغییر خیلی سریعتر منتشر میشود. پس از پایان مهاجرت، دوباره آن را بالا ببرید تا فشار روی سرورها کم شود.
مشکلات رایج و نکات امنیتی
خطای عدم یافتن سرور. معمولاً یعنی نام دامنه قابل ترجمه نیست: یا اشتباه تایپ شده، یا دامنه منقضی شده، یا سرورهای مرجع درست تنظیم نشدهاند.
سایت برای من باز نمیشود اما برای دیگران میشود. اغلب مشکل از حافظهٔ موقت محلی است. پاککردن حافظهٔ DNS سیستم یا تغییر موقت سرور DNS معمولاً حل میکند.
مسائل امنیتی:
- مسمومیت حافظه. مهاجم پاسخ جعلی در حافظهٔ سرور مینشاند تا کاربران را به سایت جعلی هدایت کند. سازوکارهای امضای دیجیتال DNS برای مقابله با همین طراحی شدهاند.
- پرسوجوهای رمزنگارینشده. بهطور سنتی، درخواستهای DNS بدون رمزنگاری منتقل میشوند؛ یعنی هر کسی در مسیر میتواند ببیند چه سایتهایی را باز میکنید — حتی اگر خود سایتها HTTPS باشند. پروتکلهای تازهتر این پرسوجوها را رمزنگاری میکنند.
- ربودن دامنه. اگر کسی به حساب مدیریت دامنهٔ شما دسترسی پیدا کند، میتواند ترافیک را به هر جایی هدایت کند. ورود دومرحلهای را حتماً فعال کنید.
پرسشهای متداول دربارهٔ DNS
تغییر DNS چقدر طول میکشد؟
بستگی به مقدار TTL رکورد قبلی دارد — از چند دقیقه تا چند ده ساعت. عبارت رایج «تا ۴۸ ساعت» یک تخمین محافظهکارانه است و معمولاً تغییرات خیلی زودتر منتشر میشوند.
آیا تغییر سرور DNS سرعت اینترنت را بیشتر میکند؟
پهنای باند شما را تغییر نمیدهد، اما میتواند زمان پاسخ اولیه هنگام باز کردن سایتها را کوتاه کند. اگر سرور پیشفرض ارائهدهنده کند باشد، تفاوت محسوس است؛ وگرنه تأثیر ناچیزی دارد.
DNS عمومی امنتر است؟
بستگی دارد به اینکه از چه چیزی نگرانید. سرورهای عمومی معتبر معمولاً از پروتکلهای رمزنگاریشده پشتیبانی میکنند و برخی فیلترینگ بدافزار دارند. اما در عوض، تاریخچهٔ پرسوجوهای شما نزد آن شرکت میرود. انتخاب، یک مبادله میان دو نوع اعتماد است.
اصطلاحات همخانوادهٔ اینترنت و وب
مشاهدهٔ همه ←- اینترنتاینترنت شبکهای جهانی از شبکههای کوچکتر است که با قواعد ارتباطی مشترک به هم وصل شدهاند. نکتهای که اغلب اشتباه گرفته میشود: اینترنت زیرساخت است و وب فقط یکی از سرویسهایی است که روی آن اجرا میشود.
- وبوب یا شبکهٔ جهانی، سامانهای از اسناد بههمپیوسته است که روی اینترنت اجرا میشود. ایدهٔ بنیادیاش ابرپیوند است: امکان پریدن از هر سند به سند دیگر با یک کلیک، بدون اینکه مهم باشد آن سند روی کدام سرور در کدام کشور است.
- وبسایتوبسایت مجموعهای از صفحات بههمپیوسته است که زیر یک دامنه منتشر میشوند و معمولاً هدف و مالک مشترکی دارند. هر سایت روی سروری میزبانی میشود و از طریق مرورگر با نشانیاش در دسترس است.
- مرورگر وبمرورگر وب نرمافزاری است که فایلهای یک صفحهٔ وب را دریافت میکند، تفسیر میکند و آن را به تصویری که میبینید تبدیل میکند. مرورگر امروز فقط نمایشگر سند نیست؛ عملاً یک سیستمعامل کوچک است که برنامههای کامل را اجرا میکند.
- موتور جستوجوموتور جستوجو سامانهای است که صفحات وب را جمعآوری و فهرستبندی میکند و سپس در پاسخ به عبارت کاربر، مرتبطترین آنها را مرتبشده نمایش میدهد. برخلاف تصور، هنگام جستوجو کل وب گشته نمیشود؛ فقط فهرست از پیش ساختهشدهٔ آن جستوجو میشود.
- URLURL نشانی یکتای یک منبع روی وب است — همان چیزی که در نوار نشانی مرورگر میبینید. هر URL دقیقاً میگوید با چه پروتکلی، به کدام سرور، و برای گرفتن کدام فایل باید مراجعه شود.
برای درک کاملتر، اینها را هم بخوانید
- دامنه اینترنتیدامنهٔ اینترنتی نام خوانایی است که جای نشانی عددی سرور را میگیرد. بهجای حفظکردن رشتهای از اعداد، نامی مثل estelahat.com را تایپ میکنید و DNS آن را به نشانی واقعی ترجمه میکند.
- اینترنتاینترنت شبکهای جهانی از شبکههای کوچکتر است که با قواعد ارتباطی مشترک به هم وصل شدهاند. نکتهای که اغلب اشتباه گرفته میشود: اینترنت زیرساخت است و وب فقط یکی از سرویسهایی است که روی آن اجرا میشود.
- URLURL نشانی یکتای یک منبع روی وب است — همان چیزی که در نوار نشانی مرورگر میبینید. هر URL دقیقاً میگوید با چه پروتکلی، به کدام سرور، و برای گرفتن کدام فایل باید مراجعه شود.