اینترنت
Internetاینترنت شبکهای جهانی از شبکههای کوچکتر است که با قواعد ارتباطی مشترک به هم وصل شدهاند. نکتهای که اغلب اشتباه گرفته میشود: اینترنت زیرساخت است و وب فقط یکی از سرویسهایی است که روی آن اجرا میشود.
اینترنت با وب فرق دارد
این دو واژه در گفتوگوی روزمره بهجای هم به کار میروند، اما یکی نیستند:
- اینترنت شبکهٔ فیزیکی و منطقیِ اتصال است: کابلها، فیبر نوری، ماهوارهها، مسیریابها و قواعدی که به آنها اجازه میدهد با هم حرف بزنند.
- وب یکی از سرویسهایی است که روی این شبکه اجرا میشود — همان صفحاتی که با مرورگر باز میکنید.
سرویسهای دیگری هم روی اینترنت کار میکنند که اصلاً وب نیستند: ایمیل، تماس تصویری، بازیهای آنلاین، انتقال فایل و بهروزرسانی نرمافزارها.
اینترنت مثل شبکهٔ جادههای کشور است و وب مثل شرکتهای اتوبوسرانی که روی آن جادهها کار میکنند. ایمیل هم یک شرکت باربری دیگر روی همان جادههاست. جادهها با اتوبوسها یکی نیستند.
داده چطور جابهجا میشود؟
وقتی صفحهای را باز میکنید، اطلاعات بهصورت یک تکهٔ بزرگ منتقل نمیشود. در عوض به قطعات کوچکی به نام بسته تقسیم میشود.
هر بسته مثل یک نامه است: محتوایی دارد و روی پاکتش نشانی مبدأ، نشانی مقصد و شمارهٔ ترتیب نوشته شده. این بستهها ممکن است هر کدام از مسیر متفاوتی به مقصد برسند و حتی بیترتیب برسند — در مقصد بر اساس شمارهشان دوباره مرتب میشوند.
مزیت این طراحی، تابآوری است: اگر مسیری قطع شود، بستهها بهطور خودکار از مسیر دیگری میروند. اینترنت اساساً برای همین خاصیت طراحی شد — شبکهای که با از کار افتادن بخشی از آن، کل سامانه متوقف نشود.
مسیر یک درخواست ساده
وقتی نشانی سایتی را تایپ میکنید، این زنجیره طی میشود:
- مرورگر باید بداند نام سایت به کدام سرور اشاره دارد؛ این را از DNS میپرسد.
- درخواست از دستگاه شما به مودم و سپس به شبکهٔ شرکت ارائهدهندهٔ اینترنت میرود.
- از آنجا از میان چندین مسیریاب عبور میکند تا به شبکهای برسد که سرور مقصد در آن است.
- سرور درخواست را میگیرد و پاسخ را — معمولاً با HTTPS — برمیگرداند.
- پاسخ همان مسیر را برعکس طی میکند و مرورگر آن را به صفحهای که میبینید تبدیل میکند.
همهٔ اینها معمولاً در کسری از ثانیه اتفاق میافتد، در حالی که داده ممکن است هزاران کیلومتر و چند قاره را طی کرده باشد.
پروتکل: زبان مشترک شبکه
پروتکل مجموعهای از قواعد است که تعیین میکند دستگاهها چطور با هم حرف بزنند. بدون قاعدهٔ مشترک، اتصال فیزیکی هم بیفایده است — مثل دو نفر که سیم تلفن بینشان وصل است اما زبان مشترکی ندارند.
| پروتکل | کارش چیست |
|---|---|
| IP | به هر دستگاه نشانی میدهد و مسیریابی را انجام میدهد |
| TCP | مطمئن میشود همهٔ بستهها سالم و مرتب برسند |
| UDP | سریعتر است اما تحویل را تضمین نمیکند؛ مناسب تماس تصویری و بازی |
| HTTP | قواعد تبادل صفحات وب |
| DNS | نام سایت را به نشانی عددی ترجمه میکند |
این پروتکلها روی هم لایهبندی شدهاند: هر لایه فقط کار خودش را انجام میدهد و به جزئیات لایههای دیگر کاری ندارد. همین طراحی لایهای باعث شد اینترنت بتواند دههها بدون بازطراحی بنیادی رشد کند.
پرسشهای متداول دربارهٔ اینترنت
اینترنت را چه کسی اداره میکند؟
هیچ نهاد واحدی مالک اینترنت نیست. سازمانهای مختلفی بخشهایی از هماهنگی را بر عهده دارند — مثلاً تخصیص نام دامنه و نشانیهای عددی، یا تدوین استانداردهای فنی. اما زیرساخت فیزیکی متعلق به هزاران شرکت و دولت در سراسر جهان است.
تفاوت اینترنت و وایفای چیست؟
وایفای فقط یک روش اتصال بیسیم به شبکهٔ محلی است. میتوانید به وایفای وصل باشید اما اینترنت نداشته باشید — مثلاً وقتی مودم روشن است ولی خط قطع شده. وایفای راه رسیدن به جاده است، نه خود جاده.
چرا گاهی اینترنت کند میشود؟
دلایل متعددی دارد: شلوغی شبکهٔ محلی یا شبکهٔ ارائهدهنده، فاصلهٔ زیاد تا سرور مقصد، کیفیت ضعیف سیگنال وایفای، یا کندی خود سروری که به آن وصل شدهاید. کندی همیشه از سمت شما نیست.
نشانی IP چیست؟
شناسهای عددی که به هر دستگاه متصل به شبکه داده میشود تا بستهها بدانند کجا بروند. مثل نشانی پستی عمل میکند. بیشتر کاربران خانگی نشانی ثابتی ندارند و با هر بار اتصال، نشانی تازهای میگیرند.
اصطلاحات همخانوادهٔ اینترنت و وب
مشاهدهٔ همه ←- وبوب یا شبکهٔ جهانی، سامانهای از اسناد بههمپیوسته است که روی اینترنت اجرا میشود. ایدهٔ بنیادیاش ابرپیوند است: امکان پریدن از هر سند به سند دیگر با یک کلیک، بدون اینکه مهم باشد آن سند روی کدام سرور در کدام کشور است.
- وبسایتوبسایت مجموعهای از صفحات بههمپیوسته است که زیر یک دامنه منتشر میشوند و معمولاً هدف و مالک مشترکی دارند. هر سایت روی سروری میزبانی میشود و از طریق مرورگر با نشانیاش در دسترس است.
- مرورگر وبمرورگر وب نرمافزاری است که فایلهای یک صفحهٔ وب را دریافت میکند، تفسیر میکند و آن را به تصویری که میبینید تبدیل میکند. مرورگر امروز فقط نمایشگر سند نیست؛ عملاً یک سیستمعامل کوچک است که برنامههای کامل را اجرا میکند.
- موتور جستوجوموتور جستوجو سامانهای است که صفحات وب را جمعآوری و فهرستبندی میکند و سپس در پاسخ به عبارت کاربر، مرتبطترین آنها را مرتبشده نمایش میدهد. برخلاف تصور، هنگام جستوجو کل وب گشته نمیشود؛ فقط فهرست از پیش ساختهشدهٔ آن جستوجو میشود.
- URLURL نشانی یکتای یک منبع روی وب است — همان چیزی که در نوار نشانی مرورگر میبینید. هر URL دقیقاً میگوید با چه پروتکلی، به کدام سرور، و برای گرفتن کدام فایل باید مراجعه شود.
- دامنه اینترنتیدامنهٔ اینترنتی نام خوانایی است که جای نشانی عددی سرور را میگیرد. بهجای حفظکردن رشتهای از اعداد، نامی مثل estelahat.com را تایپ میکنید و DNS آن را به نشانی واقعی ترجمه میکند.
برای درک کاملتر، اینها را هم بخوانید
- وبوب یا شبکهٔ جهانی، سامانهای از اسناد بههمپیوسته است که روی اینترنت اجرا میشود. ایدهٔ بنیادیاش ابرپیوند است: امکان پریدن از هر سند به سند دیگر با یک کلیک، بدون اینکه مهم باشد آن سند روی کدام سرور در کدام کشور است.
- وبسایتوبسایت مجموعهای از صفحات بههمپیوسته است که زیر یک دامنه منتشر میشوند و معمولاً هدف و مالک مشترکی دارند. هر سایت روی سروری میزبانی میشود و از طریق مرورگر با نشانیاش در دسترس است.
- URLURL نشانی یکتای یک منبع روی وب است — همان چیزی که در نوار نشانی مرورگر میبینید. هر URL دقیقاً میگوید با چه پروتکلی، به کدام سرور، و برای گرفتن کدام فایل باید مراجعه شود.