مالی، بانکداری و اقتصاد
اصطلاحات مفاهیم اقتصادی
۱۰ اصطلاح منتشرشده در این زیردسته. هر اصطلاح شامل تعریف کوتاه، توضیح کاربردی، مثال واقعی و پرسشهای متداول است.
- اقتصاداقتصاد علم مطالعهٔ چگونگی تخصیص منابع کمیاب میان نیازهای نامحدود است. هستهٔ همهٔ بحثهای اقتصادی یک واقعیت ساده است: منابع محدودند و هر انتخابی به معنی چشمپوشی از انتخاب دیگری است.
- عرضه و تقاضاعرضه و تقاضا بنیادیترین الگوی اقتصاد است: تقاضا یعنی مقداری که خریداران در هر قیمت میخواهند بخرند، و عرضه یعنی مقداری که فروشندگان در هر قیمت حاضرند بفروشند. برخورد این دو، قیمت بازار را میسازد.
- تولید ناخالص داخلی GDPتولید ناخالص داخلی ارزش پولی همهٔ کالاها و خدمات نهاییِ تولیدشده در مرزهای یک کشور طی یک دورهٔ مشخص است. رایجترین معیار سنجش اندازهٔ اقتصاد است — و در عین حال یکی از پرانتقادترین آنها.
- رشد اقتصادیرشد اقتصادی افزایش تولید کالاها و خدمات یک اقتصاد در طول زمان است و معمولاً با درصد تغییر تولید ناخالص داخلی حقیقی سنجیده میشود. کلیدواژه «حقیقی» است: رشدی که فقط از گرانی بیاید، رشد نیست.
- رکود اقتصادیرکود اقتصادی دورهای از کاهش قابل توجه و فراگیر فعالیت اقتصادی است که چند ماه ادامه مییابد. تعریف عملی رایج، دو فصل پیاپی رشد منفی است — هرچند نهادهای تخصصی معیارهای گستردهتری به کار میبرند.
- تورمتورم افزایش مستمر سطح عمومی قیمتها در طول زمان است. نتیجهٔ مستقیمش کاهش قدرت خرید پول است: با همان مبلغ، کالای کمتری میخرید. گرانشدن یک کالای خاص تورم نیست؛ تورم یعنی تقریباً همهچیز با هم گران شود.
- تورم رکودیتورم رکودی ترکیب همزمان سه وضعیت ناخوشایند است: تورم بالا، رشد اقتصادی راکد و بیکاری زیاد. دشواریاش در این است که ابزارهای متعارف درمان هر یک از این سه، دو مورد دیگر را بدتر میکنند.
- بهرهوریبهرهوری نسبت خروجی به ورودی است — یعنی با مقدار مشخصی منابع، چقدر تولید میکنید. بهبود بهرهوری یعنی تولید بیشتر بدون مصرف منابع بیشتر، و همین آن را به تنها منبع پایدار بهبود سطح زندگی در بلندمدت تبدیل میکند.
- سیاست پولیسیاست پولی مجموعه اقدامات بانک مرکزی برای کنترل حجم پول و نرخ بهره است، با هدف اصلی حفظ ثبات قیمتها. ابزار آن پول است — در برابر سیاست مالی که ابزارش بودجه و مالیات دولت است.
- سیاست مالیسیاست مالی استفادهٔ دولت از دو اهرم مالیات و مخارج عمومی برای اثرگذاری بر اقتصاد است. برخلاف سیاست پولی که بانک مرکزی اجرا میکند، این سیاست از مسیر بودجه و تصمیم سیاسی میگذرد.